Sözlükler, İncil okuyucuları için önemli bir açıklayıcı bilgi kaynağı olabilir. Katherine Barnwell, sözlükler hakkındaki kısa makalesinde birkaç faydalı tavsiye veriyor. Bir sözlüğe ne zaman başlanacağına ilişkin olarak şunları belirtiyor:
“Çevirmenler, Yeni Ahit'in tamamlanmasını beklemeden bir sözlük oluşturmaya başlamalıdır. Çeviri yaparken, sözlüğe dahil etmek isteyeceğiniz maddeleri not edin.”
Sözlüğü, test aşamasına kadar hedef dilde hazırlayın. Sözlüğün maddeleri İncil metniyle birlikte test edilmelidir.
Tek bir Kutsal Kitap kitabının ön baskısı bile, (sadece o kitaba özgü) bir sözlük içermelidir. Bu, sözlüğü test etmek ve okuyucuları onu kullanmaya alıştırmak için bir fırsattır.[1]başlıklı bir kılavuz yayınladı
Bazı çeviri projelerinin, büyük bir dildeki çeviriden sadece sözlüğü çevirdiğini gördüm. Bu yaklaşım, gereksiz terimleri içerebilir ve dahil edilmesi gereken önemli terimleri dışarıda bırakabilir. Barnwell yine bazı önemli tavsiyelerde bulunuyor:
“Sözlük maddeleri, metinde her bir fikrin nasıl çevrildiğine ve o dil bölgesinin kültürüne bağlı olarak her dil için farklı olacaktır. Örneğin, bazı yerel kültürel özellikler eski Yahudi kültüründekiyle aynı işlevi görüyorsa, sözlük maddesine gerek yoktur. Benzer şekilde, bilinmeyen bir fikir metinde tamamen anlamlı bir şekilde başarıyla çevrilmişse, sözlük maddesine gerek yoktur.”[2]başlıklı bir kılavuz yayınladı
Eğer siz ve ekibiniz sözlüğünüzü mevcut bir sözlüğe dayandırmaya karar verirseniz, Barnwell'in tavsiyesini dikkate almanızı ve metinde tamamen anlaşılan gereksiz maddeleri silmenizi, ayrıca örnek sözlükte yer almayan ancak yerel dildeki çevirinizde daha fazla açıklamaya ihtiyaç duyan terimleri eklemenizi öneririm.
İyi Oluşturulmuş Bir Sözlüğün Özellikleri
İyi hazırlanmış sözlükler şu özelliklere sahip olmalıdır:
- Sıralama, yaygın iletişim dilinin alfabesine göre değil, yerel alfabeye göre yapılmıştır.
- Okuyucuların kullanımını kolaylaştırmak için terimlerin geçtiği ayetlere bağlantılar verilmiştir.
Paratext, bu iki kriteri de fazla çaba harcamadan gerçekleştirmenin yollarını sunuyor!
Paratext'te özel bir sözlük aracı bulunmamasına rağmen, sözlük oluşturma işlevi İncil terimleri aracına entegre edilmiştir. Projenizdeki sözlük kitabına (GLO) doğrudan bir sözlük yazmak mümkün olsa da, İncil terimleri aracı aracılığıyla sözlük oluşturmak, projenizin dil ayarlarındaki sıralama düzenine göre sözlüğünüzü alfabetik olarak sıralayacaktır:
Terimler eklendikçe sözlük girişlerini manuel olarak taşımak oldukça zahmetli olabilir. Paratext'in bunu sizin için yapmasına izin vermek çok daha iyi olurdu!
Paratext ayrıca, yerel dildeki metinlerde sözlük girişi bulunan terimleri işaretleme işlevine de sahiptir. Metninizin basılı versiyonunda, okuyucular kelimenin yanında bir "*" işareti görecek ve bu işaret, o kelime için bir sözlük girişi olduğunu gösterecektir:
Kutsal Kitap uygulamalarında, kelimenin sözlük girişine aktif bir bağlantısı olacaktır. Sadece üzerine tıklayın ve sözlük girişi açılır bir pencerede açılacaktır. Kelimelerin sözlük girişleri için işaretlenmesi, Paratext'in projenizdeki her bir İncil terimi ve bunların geçtiği ayetler için bilgileri sakladığı yer olan İncil terimleri aracında yapılır. (Projeniz için İncil terimi olmayan kelimelerin büyük olasılıkla sözlük girişine ihtiyacı yoktur.)
Paratext'in sözlük oluşturmayı ve biçimlendirmeyi nasıl kolaylaştırabileceği hakkında daha fazla bilgi edinmek için, Nasıl Yapılır kılavuzumuzu okuyun..
-
[1] Katharine Barnwell ve Richard C. Blight, Sözlük ve Konu Dizini Nasıl Hazırlanır? (SIL International, 1996; 2002; 2010).
[2] Agy.