การตรวจสอบข้อความที่ขนานกันเป็นงานสำคัญสำหรับทีมแปลพระคัมภีร์ สิ่งสำคัญคือต้องรักษาทั้งความเหมือนและความแตกต่างของถ้อยคำในข้อความที่ขนานกันเหล่านี้ เพื่อให้มุมมองของผู้เขียนดั้งเดิมและความถูกต้องของข้อความได้รับการรักษาไว้ การทำเช่นนี้โดยดูข้อความทั้งสองควบคู่กันไปจะช่วยให้ได้ผลลัพธ์ที่ดีที่สุด เครื่องมือทางผ่านคู่ขนาน.
เพื่อตอบสนองต่อข้อเสนอแนะจากผู้ใช้ การอัปเดตล่าสุดของ Paratext (เวอร์ชัน 9.3 และเวอร์ชันต่อๆ ไป) เพิ่มตัวเลือกให้ผู้ใช้สามารถซ่อนข้อความภาษากรีกและฮิบรูได้ เครื่องมือทางผ่านคู่ขนาน เพื่อประหยัดพื้นที่
คุณอาจถามว่าทำไมพวกเขาถึงทำเช่นนี้? ภาษากรีกและฮีบรูไม่ใช่สิ่งจำเป็นในการทำความเข้าใจว่าข้อความต่างๆ มีความคล้ายคลึงหรือแตกต่างกันอย่างไรหรือ?
ความเป็นจริงก็คือ นักแปลหลายคนไม่ได้เชี่ยวชาญภาษาต้นฉบับอย่างเต็มที่ แม้ว่าพวกเขาจะเชี่ยวชาญแล้วก็ตาม การเปรียบเทียบและหาความแตกต่างโดยใช้ตัวอย่างข้อความในภาษาที่ใช้กันอย่างแพร่หลายก็อาจเป็นประโยชน์มากกว่า ในบทความนี้ เราจะอธิบายวิธีการใช้พาราเท็กซ์ (Paratext) เครื่องมือทางผ่านคู่ขนาน โดยใช้ข้อความตัวอย่างในภาษาที่มีผู้พูดกันอย่างแพร่หลาย แทนที่จะใช้ภาษาต้นฉบับ
💡 ด้านบนเป็นภาพหน้าจอของการตรวจสอบข้อความที่ขนานกันในโครงการ APT4 โดยเปรียบเทียบกับฉบับมาตรฐานที่แก้ไขแล้ว (RSV) BTE คือการแปลย้อนกลับของ APT4
รีวิวเครื่องมือ Parallel Passages ใน Paratext
หากคุณต้องการทบทวนวิธีการใช้งานเครื่องมือ Parallel Passages โปรดดูวิดีโอต่อไปนี้:
นิยามของทางเดินคู่ขนาน
ขึ้นอยู่กับว่าเราจะพิจารณาว่าอะไรคือข้อความที่ขนานกัน ในพระคัมภีร์มีข้อความที่ขนานกันหลายร้อยหรือหลายพันข้อความ ดังนั้นเราจะนิยามข้อความที่ขนานกันได้อย่างไร?
นิยามที่ได้รับการยอมรับอย่างกว้างขวางของ “ข้อความคู่ขนาน” หมายถึงกรณีที่เรื่องราวหรือเหตุการณ์เดียวกันปรากฏในส่วนต่างๆ ของพระคัมภีร์ นักวิชาการหลายคนยังถือว่าคำอ้างอิงจากพันธสัญญาเดิมในพันธสัญญาใหม่เป็นข้อความคู่ขนานด้วย (ดู: บีลและคาร์สัน.) กลุ่มข้อความเหล่านี้ที่มีเรื่องราวหรือคำอ้างอิงเดียวกัน ถือเป็นข้อความคู่ขนาน ไม่ว่าถ้อยคำจะเหมือนกัน คล้ายกัน หรือแตกต่างกันก็ตาม
(หมายเหตุ คำพูดอ้างอิงจะไม่แตกต่างกันมากนักเท่ากับเรื่องราวและเหตุการณ์ต่างๆ แต่ความแตกต่างนั้นเป็นเรื่องปกติ เนื่องจากผู้เขียนพระคัมภีร์ใหม่มักอ้างอิงถึง... พระคัมภีร์ไบเบิลฉบับ และไม่ใช่ พันธสัญญาเดิมภาษาฮีบรู.)
เพื่อให้แน่ใจในความถูกต้อง ผู้แปลต้องตรวจสอบและเปรียบเทียบข้อความอย่างละเอียดเพื่อระบุคำที่เหมือนกันและคำที่แตกต่างกัน คำเหล่านี้มักพบได้ในพระวรสารทั้งสี่เล่ม และหนังสือประวัติศาสตร์ ได้แก่ 1 และ 2 ซามูเอล 1 และ 2 กษัตริย์ และ 1 และ 2 พงศาวดาร แต่ก็พบได้ทั่วทั้งพระคัมภีร์
การเปรียบเทียบและตรวจสอบข้อความที่ขนานกันอาจเป็นงานที่ยาก เนื่องจากข้อความที่ขนานกันนั้นมักจะไม่เหมือนกันทุกประการ เครื่องมือทางผ่านคู่ขนาน ในส่วนของ Paratext นั้น ช่วยจัดระเบียบข้อความที่คล้ายคลึงกันในภาษาท้องถิ่นและคำแปลต้นแบบเพื่อใช้ในการเปรียบเทียบ จำเป็นต้องมีการทำงานอย่างพิถีพิถันเพื่อตรวจสอบว่าข้อความในภาษาท้องถิ่นนั้นเหมือนกันในส่วนที่ควรเหมือนกัน และแตกต่างกันในส่วนที่ควรแตกต่างกัน
ข้อผิดพลาดที่พบบ่อยอย่างหนึ่งในการจัดการกับข้อมูลจำนวนมากคือการนำรายละเอียดเฉพาะจากข้อความหนึ่งไปใส่ในข้อความคู่ขนานที่แตกต่างกัน ตัวอย่างเช่น การเพิ่มรายละเอียดจากมัทธิวลงในข้อความคู่ขนานในลูกา แม้ว่ารายละเอียดนั้นจะไม่ได้ปรากฏอยู่ในบันทึกของลูกาเลยก็ตาม
เมื่อพบความแตกต่างระหว่างข้อความต่างๆ เช่น ระหว่างลูกาและมัทธิว วิธีที่ดีที่สุดคือการเปรียบเทียบฉบับภาษากรีกของลูกาและมัทธิวเพื่อดูว่าส่วนใดเหมือนกันและส่วนใดแตกต่างกันในต้นฉบับ อย่างไรก็ตาม วิธีนี้อาจเป็นปัญหาสำหรับทีมที่ไม่มีผู้ที่สามารถเข้าใจคำแปลภาษากรีก-อังกฤษแบบบรรทัดต่อบรรทัดที่จัดทำโดยเครื่องมือเปรียบเทียบข้อความคู่ขนานได้
ความสำคัญของการตรวจสอบอื่นๆ ก่อน
ก่อนที่จะเปรียบเทียบข้อความที่ขนานกันนั้น ถือว่าได้มีการตรวจสอบข้อความในพระธรรมมัทธิว มาระโก และลูกาอย่างละเอียดถี่ถ้วนแล้ว เพื่อให้แน่ใจว่าไม่มีส่วนใดขาดหายหรือเพิ่มเติมเข้ามา และ คำศัพท์สำคัญ ได้ตรวจสอบเรียบร้อยแล้ว การไม่ตรวจสอบสิ่งเหล่านี้ก่อนจะทำให้การตรวจสอบข้อความคู่ขนานยากขึ้นไปอีก
วิธีแก้ปัญหาสำหรับการตรวจสอบข้อความคู่ขนานโดยไม่ต้องใช้ภาษาฮีบรูหรือภาษากรีก
สำหรับทีมงานที่ไม่สามารถทำงานกับภาษาต้นฉบับของพระคัมภีร์ได้ วิธีแก้ปัญหาที่เป็นไปได้คือ การเลือกฉบับแปลที่เทียบเท่าอย่างเป็นทางการในภาษาที่พวกเขาคุ้นเคย และใช้เป็นข้อความเปรียบเทียบแรกในกระบวนการแปล เครื่องมือสร้างทางผ่านแบบขนาน ตัวอย่างเช่น สามารถใช้แหล่งข้อมูลดังต่อไปนี้:
- ฉบับมาตรฐานที่แก้ไขแล้ว (คอร์สภาษาอังกฤษ),
- เรน่า วาเลร่า (สเปน),
- João Almeida Fereiro (โปรตุเกส),
- โนเวลล์ ไบเบิล เซกอนด์ (อาหารฝรั่งเศส) ฯลฯ
นอกจากนี้ ข้อความภาษากรีก/ฮิบรูยังสามารถซ่อนไว้ได้ เครื่องมือทางผ่านคู่ขนาน เพื่อประหยัดพื้นที่และลดสิ่งรบกวน ด้านล่างนี้คือตัวอย่างว่าจะเป็นอย่างไร
1. เปิดเอกสารภาษาท้องถิ่น:
ฮิต คลิกที่ เมนูโปรเจ็กต์ > เครื่องมือ > ทางแยกคู่ขนาน:
3. โปรแกรม Parallel Passage Tool จะเปิดขึ้น (โครงการและทรัพยากรที่คุณจะเห็นจะขึ้นอยู่กับวิธีการใช้งานเครื่องมือนี้ครั้งล่าสุดบนคอมพิวเตอร์ของคุณ)
4 คลิกที่ ข้อความเปรียบเทียบ:
5. เพิ่ม RSV (หรือแหล่งข้อมูลที่คุณเลือก) เป็นข้อความเปรียบเทียบ:
6. คุณสามารถเพิ่มโครงการแปลกลับเป็นข้อความเปรียบเทียบได้ (ถ้าต้องการ):
หมายเหตุ ควรใช้การแปลย้อนกลับก็ต่อเมื่อมีการปรับปรุงให้ทันสมัยตามการเปลี่ยนแปลงของภาษาท้องถิ่นแล้วเท่านั้น
7 คลิก OK:
8. เครื่องมือเปรียบเทียบข้อความ (Parallel Passage Tool) จะเปิดขึ้นพร้อมกับแหล่งข้อมูลข้อความเปรียบเทียบ และอาจแสดงคำแปลย้อนกลับที่ด้านล่างเป็นข้อความเปรียบเทียบด้วย
9a. ซ่อนข้อความภาษากรีกโดยคลิกที่ลูกศรข้างๆ จีอาร์เค เพื่อทำให้มันพังลง
ข้อความภาษากรีกจะถูกซ่อนไว้ และเครื่องมือจะแสดงผลประมาณนี้:
-หรือ-
9b. คลิกที่เมนูแบบเลื่อนลง Hebrew/Greek ในแถบเครื่องมือ Parallel Passages แล้วเลือก ไม่มีข้อความภาษาฮีบรู/กรีก:
10. เครื่องมือ Parallel Passages จะมีลักษณะดังนี้:
ตอนนี้ฉันสามารถใช้แหล่งข้อมูลเทียบเคียงอย่างเป็นทางการ (เช่น RSV) เพื่อเป็นแนวทางในการประเมินข้อความที่เทียบเคียงกันในฉบับแปลภาษาท้องถิ่นนี้ได้แล้ว ลองใช้การตั้งค่าแบบนี้ดู หากคุณไม่สามารถเปรียบเทียบข้อความที่เทียบเคียงกันกับภาษากรีกหรือฮิบรูได้
หมายเหตุเกี่ยวกับการตรวจสอบข้อความที่ขนานกันในการแปลตามความหมาย
การตรวจสอบการแปลตามความหมายนั้นมีความท้าทายมากกว่า เนื่องจากทีมงานจะเน้นการยึดมั่นในสำนวน ไวยากรณ์ และสำนวนภาษาของภาษาเป้าหมาย มากกว่าวิธีการเทียบเคียงความหมายอย่างเป็นทางการ หากมีภาษาที่ใช้ในการสื่อสารในวงกว้าง (LWC) ที่ใช้เป็นแบบอย่างสำหรับการแปลตามความหมายของทีมของคุณ ขอแนะนำให้ใช้ภาษานั้นเป็นพื้นฐาน เครื่องมือทางผ่านคู่ขนาน โดยใช้แหล่งข้อมูลนั้นแทนการแปลที่เทียบเท่าอย่างเป็นทางการ ดังที่ได้กล่าวไว้ก่อนหน้านี้
อย่างไรก็ตาม คุณต้องเตรียมพร้อมที่จะรับมือกับความแตกต่างที่มากขึ้นระหว่างภาษาต่างๆ ก่อนที่จะใช้งาน เครื่องมือทางผ่านคู่ขนานตรวจสอบให้แน่ใจว่าบทกวีในภาษาท้องถิ่นนั้นได้รับการตรวจสอบอย่างละเอียดถี่ถ้วนแล้ว คำศัพท์สำคัญรวมถึงข้อมูลที่ขาดหายไปหรือเพิ่มเติมเข้ามาด้วย วัตถุประสงค์ของ เครื่องมือทางผ่านคู่ขนาน เพื่อให้มั่นใจได้ว่าข้อความที่เป็นภาษาท้องถิ่นมีความสอดคล้องกัน
สิ่งสำคัญคือต้องหลีกเลี่ยงการเพิ่มเนื้อหาที่ไม่มีอยู่ในต้นฉบับภาษาฮีบรูหรือภาษากรีก เมื่อใช้งาน เครื่องมือทางผ่านคู่ขนานคุณควรเน้นเฉพาะการปรับเปลี่ยนการแสดงออกของคำศัพท์และแนวคิดเพื่อให้สอดคล้องกับภาษาฮีบรู ภาษากรีก หรือแหล่งข้อมูล LWC ที่ใช้ หากคุณพบว่าตัวเองเพิ่มหรือลบเนื้อหาบ่อยครั้ง ผมขอแนะนำอย่างยิ่งให้ทีมตรวจสอบข้อความอีกครั้งก่อนนำไปใช้ต่อ เครื่องมือทางผ่านคู่ขนาน.
สรุป
การขอ ทางขนานเช่นกันเครื่องมือนี้มีบทบาทสำคัญในโครงการแปล โดยช่วยให้มั่นใจได้ถึงความสอดคล้องกันระหว่างข้อความคู่ขนาน ข้อความเหล่านี้หมายถึงเรื่องราวหรือเหตุการณ์ที่ปรากฏซ้ำในส่วนต่างๆ ของพระคัมภีร์ นอกจากนี้ เครื่องมือนี้ยังได้รับการออกแบบมาเพื่อจัดการกับข้อความคู่ขนานประเภทเฉพาะ นั่นคือ คำอ้างอิงจากพันธสัญญาเดิมที่พบในพันธสัญญาใหม่
เพื่อให้ได้ความถูกต้องแม่นยำ จำเป็นต้องใช้ เครื่องมือทางผ่านคู่ขนาน หลังจากที่ได้ตรวจสอบเนื้อหาอย่างละเอียดถี่ถ้วนแล้ว เพื่อยืนยันว่าไม่มีการเพิ่มหรือตัดเนื้อหาใดๆ และตรวจสอบความสอดคล้องของคำสำคัญแล้ว
ข้อความคู่ขนานอาจมีถ้อยคำที่เหมือนกัน คล้ายคลึงกัน หรือแตกต่างกันอย่างมาก ดังนั้นจึงจำเป็นต้องให้ความสนใจอย่างพิถีพิถันในการระบุความเหมือนและความแตกต่างระหว่างข้อความเหล่านั้น โดยในอุดมคติแล้ว การวิเคราะห์นี้ควรทำโดยการตรวจสอบข้อความต้นฉบับในพระคัมภีร์ อย่างไรก็ตาม สำหรับทีมที่ไม่มีความเชี่ยวชาญในภาษาพระคัมภีร์ สามารถใช้คำแปลที่น่าเชื่อถือในภาษาที่ใช้ในการสื่อสารในวงกว้าง (LWC) ได้ สิ่งสำคัญคือคำแปลนั้นต้องสอดคล้องกับรูปแบบการแปลที่เลือกไว้
การหลีกเลี่ยงการคัดลอกเนื้อหาจากบทหนึ่งไปยังบทคู่ขนานในกรณีที่ไม่มีเนื้อหาดังกล่าวในต้นฉบับนั้นมีความสำคัญอย่างยิ่งต่อการรักษาความถูกต้องและป้องกันการประสานเสียงที่ไม่เหมาะสม ในขณะที่ใช้ เครื่องมือทางผ่านคู่ขนานโดยควรเน้นที่การปรับเปลี่ยนการแสดงออกของคำศัพท์และแนวคิดเพื่อให้เกิดความสอดคล้องกันในส่วนที่เป็นภาษาฮีบรูหรือกรีก (หรือแหล่งข้อมูล LWC ที่เลือกไว้) หากจำเป็นต้องเพิ่มหรือลบเนื้อหาบ่อยครั้ง ขอแนะนำอย่างยิ่งให้ประเมินข้อความเหล่านั้นร่วมกับทีมอีกครั้งก่อนที่จะดำเนินการต่อด้วยเครื่องมือเปรียบเทียบข้อความคู่ขนาน
โดยการใช้อำนาจของ เครื่องมือทางผ่านคู่ขนานคุณจึงมั่นใจได้ในความสอดคล้องและความถูกต้องภายในข้อความที่ขนานกัน ทำให้ได้งานแปลที่สอดคล้องกันและสะท้อนถึงต้นฉบับอย่างซื่อสัตย์